[ links]   []   [archief]   [index]

In het spoor van de Romeinen


Asterix kwam niet verder dan BelgiŽ. Maar nadat Julius Caesar de GalliŽrs de pan had ingehakt, stootte hij ook door tot het gebied ten zuiden van de Rijn. Zo rond het middenvan de eerste eeuw voor christus vertoonden de eerste Romeinen zich in onze contreien. Dat weten we allemaal doordat Caesar het zelf opschreef. Hij was inderdaad net zo eerzuchtig als hij in de stripboeken wordt afgeschilderd. Het boek dat hij over zijn veldtochten schreef (De Bello Gallico) loopt over van de 'veni, vidi, vici' (ik kwam, zag en overwon).

De vroegste sporen van de Romeinen in Nederland dateren van enkele decennia later: resten van een enorme legerplaats, gevonden in Nijmegen-Oost. Ze moeten daar zijn neergestreken rond 15 vC en zijn er ene kleine 300 jaar gebleven. Waarmee Nijmegen dť Romeinse stad van Nederland werd. Maar het spoor van de Romeinen is ook op andere plaatsen in Nederland te volgen. Het zou kunnen beginnen in Maastricht (Mosum Trajectum) met zijn Romeinse brug. Of in Heerlen (Coriovallum) met zijn prachtige Thermenhuis. Xanten (Vetera), net over de grens in Duitsland, biedt een fantastische reconstructie van een legerkamp.

Het ligt voor de hand om in Cuijk (Ceuclum) te beginnen. Ook daar lag een Romeinse brug, waarvan duikers de afgelopen jaren veel restanten hebben gevonden. Sowieso is Cuijk een eldorado voor Romeinse schatgravers. Er lag een Romeinse militaire versterking (castellum) en een bijbehorende burgernederzetting.
Museum Ceuclum laat zien wat archeologen vonden. Een brug is er niet meer in Cuijk. Maar wel een veerpont. Steek daarmee over en je doet hetzelfde als de Romeinen die destijds naar Nijmegen reisden. Onderewg is een picknick op de stuwwal boven Plamolen niet te versmaden. Daar kijk je uit over de Maas naar Cuijk. Net als de schatrijke Romeinse hereboer dat deed, die hier een enorme villa liet bouwen. Er was sprake van van dat de contouren van het gigantische bouwwerk ter plekke zouden worden gerecontrueerd. Maar het plan werd afgewezen. Een reconstructie op schaal van dit landbouwbedrijf -wat dat was een villa- kan worden bewonderd in Museum Het Valkhof in Nijmegen.

De Romeinse weg naar het noorden liep door wat nu het bos Heumensoord is. Restanten van een wachttoren van de Italiaanse overheersers werden gevonden. Je moet zelf haast archeoloog zijn om de plek te vinden waar deze toren stond. Gemakkelijker is het om gewoon het bos te doorkruisen om uit te komen aan de grens van wat nu de gemeente Nijmegen is. Een leuke exercitie is het volgen van de Romeinse route naar de binnenstad. Die is namelijk nog in grote lijnen in het huidge stratenpatroon bewaard gebleven.
Een Romein ben je dan nog niet tegengekomen. Die schade wordt ruimschoots ingehaald in Museum Het Valkhof aan het Nijmeegse Kelfkensbos. Je kunt er virtueel door een Romeins huis lopen, reconstructies van dit soort gebouwen bewonderen en een vrachtwagenlading vol potten, wapens en ander spul dat de Romeinen in Nijmegen achterlieten. Helaas is er nog steeds geen 'Romeinse route' uitgezet in Nijmegen. Het nabijgelegen Valkhof kan sowieso worden bezocht. Plaats van de oudste Romeinse stad, waaraan Nijmegen zijn status van oudste stad van Nederland dankt. Ook een zijstap richting Bijbels Openlucht Museum in Heilig Landstichting is de moeite waard. Huizen uit de Romeinse tijd staan er, en soms ook Romeinse soldaten in levende lijve.

Ook in Nijmegen was er een Romeinse brug. Over de waal, de Betuwe in. Naar Elst gaat het dan, waar twee inheems-Romeinse tempels zijn ontdekt. En in Arnhem stuiten we dan op de Romeinse grens, de Rijn. Een Romeins castellum werd hier ontdekt in Meinerswijk. Om de vijanden buiten te houden. Want op de barbaren aan de andere kant van de Rijn hebben de Romeinen nooit blijven vat kunnen krijgen. Misschien is dat wel de verklaring voor de rivaliteit tussen Nijmegen en Arnhem
Bron:
De Gelderlander, 12 juli 2003; Tekst: Peter Deurlo

Links:
Via Romana
Museum Het Valkhof
De Tempels van Elst