[ links]   []   [archief]   [index]

[<<<] [Project 0] [>>>]

"De Middeleeuwse weg naar de Moderne boerderij"

De Middeleeuwse weg naar de Moderne boerderij
trefwoorden: middeleeuwen - boerderij
Archeologisch onderzoek van rurale huizen, erven en nederzettingen in de Middeleeuwen en de Vroeg-Moderne Tijd.
Voor 1 juli aanmelden: symposium de Middeleeuwse weg naar de Moderne Boerderij 2 en 3 oktober
Dit symposium wordt georganiseerd in het kader van 2003 Jaar van de Boerderij en in het kader van de Contactdagen voor Belgische en Nederlandse Middeleeuwse archeologen.
Het archeologisch onderzoek van middeleeuwse boerderijen en nederzettingen in Nederland en BelgiŽ
Aan de historische boerderij die in 2003 centraal staat gaat een lange ontwikkeling vooraf. Grootschalig archeologisch onderzoek na de Tweede Wereldoorlog hebben de Lage Landen aanzienlijke hoeveelheden plattegronden van agrarische nederzettingen, erven, huizen en bijgebouwen uit de Vroege, Volle en Late Middeleeuwen bezorgd. In de jaren '60 was Noord-Nederland het eerst aan de beurt, gevolgd door Midden-Nederland in de jaren '70 en West-, Zuid-Nederland en BelgiŽ in de jaren '80 en '90. Die aanwas gaat anno nu onverminderd door. Het is niet overdreven te stellen dat thans in de Lage Landen iedere maand een middeleeuws boerenerf wordt blootgelegd.

De actuele problematiek
Bijna een halve eeuw onderzoek naar middeleeuwse boerderijen en nederzettingen vraagt om het maken van een pas op de plaats. Er is nog geen geslaagde poging ondernomen huisbouwtradities in het gebied van de Lage Landen te formuleren en daarbij alle aspecten zoals het economische, het sociale en het symbolische integraal te benaderen. Verder vragen de actuele onderzoeksthema's om opgravingen van steeds hogere kwaliteit. Zijn onlangs richtlijnen ten aanzien van het opgraven als technische handeling naar voren geschoven, ook op opgraven als interpretatieve bezigheid zou moeten worden toegezien.

Een symposium
Het organiseren van een symposium is ťťn van de wijzen waarop in die behoefte kan worden voorzien. Binnen het kader van een symposium kunnen verschillende onderzoeksthematieken worden belicht, kan regionaal archeologisch onderzoek worden gepresenteerd en kunnen individuele sites die het denken over boerderijen en nederzettingen een belangrijke wending hebben gegeven worden getoond.
Wij hebben een opzet in gedachten waarbij negen onderwerpen de revue kunnen passeren:

1. Percepties van tijd en ruimte (en tijd-ruimte) op het niveau van huis, erf en nederzetting
Nieuwe tijden brengen nieuwe inzichten. De laatste jaren zijn archeologen zich steeds meer bewust geworden dat huizen meer zijn dan schuilhutten tegen weer en wind en containers van groepen die overleven als belangrijkste bezigheid zien.

2. Het onderzoek van rurale huisbouwtradities in Nederland
Dit thema is al sinds mensenheugenis onderwerp van studie. Er kan gediscussieerd worden over de vraag of het zin heeft boerderijregio's te omschrijven en zo ja op welke wijze.

3. Relaties tussen het onderzoek, opgraven en uitwerken van middeleeuwse nederzettingen
Ten behoeve van de studie van archeologische verschijnselen, ook bij die van boerderijen en nederzettingen, zijn drie praktijken van belang: de beeldvormingspraktijk, de opgravingspraktijk en de uitwerkpraktijk.

4. De studie van materiŽle cultuursets van boerenhuishoudens
Vele opgravingen op het Nederlandse platteland hebben evenzo vele vondsten van materiŽle cultuur opgeleverd. We kunnen de vraag stellen of het onderzoek van aardewerk alleen wel voldoet wanneer we ons willen richten op mobiele goederen in een boerderij, om bijvoorbeeld culturen van wonen en werken onder de loep te nemen.

5. De benoeming van boerderijen
Geschreven teksten tonen ons dat boerderijen veelvuldig namen dragen. In het ene geval betreft dat een naam van een persoon, in het andere geval een naam van een plaats. Is er sprake van regionale patronen en wat vertellen die ons?

6. Het boerenbedrijf in de Middeleeuwen en Vroeg-Moderne Tijd en diens culturele inbedding
Er is veel geschreven over het boerenbedrijf door historici, maar wat kunnen we hierover eigenlijk vertellen bij raadpleging van de archeologische overlevering. Wat vertelt ons de variatie aan bijgebouwen en andere elementen op erven over de wijze waarop boeren met gewassen en huisdieren
omgingen?

7. Op het snijvlak van archeologie en bouwhistorie: huizen en erven in de Late Middeleeuwen en Vroeg-Moderne tijd
De aandacht voor het laat-middeleeuwse en vroeg-moderne boerenerf is van archeologische zijde van zeer recente datum. Wat is de bijdrage van de archeologie aan de kennis van het boerenerf in deze periode?

8. Relaties tussen de ontwikkeling van boerderijen en de ontwikkeling van het landschap
Zijn boerderijen slechts deel van grotere geografische gehelen of zijn geografisch gehelen in de eerste plaats verlengstukken van boerderijen. Kunnen we boerenerven tegenover hun omgeving plaatsen als een Cartesiaanse tegenstelling tussen cultuur en natuur of dienen we uit te gaan van alternatieve standpunten.

9. De verbeelding van boerderijen en de cultuurfilosofische context van die verbeelding
In de loop der tijd zijn verschillende 1:1 reconstructies gemaakt van middeleeuwse boerderijen (Amersfoort, Alphen aan de Rijn en Eindhoven). Een discussie kan op gang worden gebracht over de wijze waarop op basis van tweedimensionale gegevens, met gebruikmaking van hedendaagse en eigentijdse bouwprincipes en maatvoeringen, driedimensionale reconstructies worden gemaakt. Daarnaast is het van belang na denken over de eigentijdse en hedendaagse culturele contexten, evenals de beleveniseconomie waarin dergelijke reconstructies tot stand zijn en worden gebracht.

Voor beide themadagen nodigen wij iedereen uit die denkt aan het symposium een bijdrage te kunnen leveren in de vorm van een lezing (max. 30 min.) zich bij de organisatie te melden door een korte samenvatting van de beoogde inhoud op te sturen.
Wij zullen streven naar een evenwichtige samenstelling van het programma en zullen u uiterlijk 1 september 2003 laten weten of uw bijdrage in het programma kan worden ingepast.
Wie zich als deelnemer op wil geven kan dat doen door inzending (s.v.p. vůůr 1 juli 2003) van het aanmeldingsformulier, of (bij voorkeur) via e-mail.

Tijd en plaats: donderdag 2 en vrijdag 3 oktober 2003 te Eindhoven in 'De Witte Dame'.
Kosten voor beide dagen: € 25,- (incl. lunch, kleine excursie en borrel); studenten: € 5,-

Syposiumorganisatie:
Toine Huijbers 7 Frans Theuws, Amsterdams Archeologisch Centrum (UVA);
Nico Arts, Afdeling Archeologie, Gemeente Eindhoven.

Adres
Symposium 'De Middeleeuwse weg naar de Moderne boerderij'
t.a.v. mw. E. Segers
Amsterdams Archeologisch Centrum - UvA
Nieuwe Prinsengracht 130
1018 VZ Amsterdam
e-mail: boerderij@fmg.uva.nl
bron: Universiteit Leiden, 28 mei 2003