[ links]   []   [archief]   [index]

[<<<] [Project 0] [>>>]

Met acht vrouwen het doodsbed in

Met acht vrouwen het doodsbed in
De Limburger, 200503
Wat doen een tien miljoen jaar oude walvis, het doodsbed van een Keltische prins resten van een joods getto uit de Middeleeuwen en het bestek van een SS-chauffeur onder één dak? Antwoord: ze laten samen zien hoe fantastisch rijk de wereld van de archeologie is. De Kunst- und Ausstellungshalle in Bonn pakt uit met spectaculaire vondsten van de laatste 25 jaar.
Jaja, zo wil iedereen wel doodgaan. Op een met lekkere dekens belegd, prachtig bronzen ligbed, versierd met grappige zwaardvechters en wagenmenners, alles gedragen door acht vrouwen die op wieltjes rijden. Kunt u zich de roetsj in het hiernamaals comfortabeler voorstellen?
De Keltische vorsten uit de zesde eeuw voor Christus gingen er in elk geval voor. Dat weten we sinds een recente, spectaculaire grafvondst in het Duitse Hochdorf (deelstaat Baden-Württemberg). De nooit eerder beroerde, met vele luxe goederen bevoorrade grafkamer werd ontdekt in een 2,5 meter diepe schacht onder een grotendeels omgeploegde heuvel van zes meter hoogte. Het door stenen en houten constructies tegen dieven beschermde graf bevatte het genoemde ligbed, waarop de stoffelijke resten van een waarschijnlijk veertigjarige man lagen die rond 550v.C. begraven moet zijn. Deze Keltische vorst kreeg een uitzonderlijke kostbare schat mee voor zijn overgang naar het leven na de dood. Gouden schoeisel, schitterende ringen en sieraden, een kolossale vierwielige wagen van hout met ijzeren beslag, een charmante hoed van berkenschors, sierriemen en nog veel meer. Ook een gigantische bronzen ketel van ruim een meter hoog met een inhoud van vierhonderd liter en kunstig versierd met drie leeuwen op de rand. Heel bijzonder is ook een bronzen servies, compleet met negen drinkhoorns, elk met een capaciteit van vijf liter. De Keltenprins kon zo in zijn grafkamer netjes acht gasten ontvangen, was de redenering.
Het vorstengraf uit Hochdorf is maar één van de vele kostbare vondsten die de archeologie de laatste 25 jaar in Duitsland heeft gedaan. Wat dacht u van de resten van een 160 miljoen jaar oude roofdinosaurus; een reusachtige ammoniet die tachtig miljoen jaar geleden leefde; of het skelet van een 6,5 meter grote walvis van 10 miljoen jaar oud? Maar het kunnen ook de munten, wapens en andere resten zijn die enkele jaren geleden bij Kalkriese de locatie van de slag in het Teutoburgerwoud prijsgaven, waar in 9 n.C. 20.000 Romeinen in de pan werden gehakt door de Germanen. Of anders de vikingschepen die de rivieren in West-Europa afvoeren om dood en verderf te zaaien. Zwaarden, bootresten en andere objecten brengen de krijgslustige volkeren uit het Noorden in Bonn weer tot leven.
Ook recentere tijdvakken zijn interessant voor archeologische wetenschappers. De door bouw, verwoesting, wederopbouw en opnieuw verwoesting getekende bouwgeschiedenis van de joodse synagogen bijvoorbeeld vertelt wetenschappers veel over de ontwikkeling van stadswijken in middeleeuwse steden. De economische bloei van de joden in Regensburg heeft zijn weerslag op godshuizen en woningen en vertelt archeologen veel over de ontwikkeling van de stad. Dat kunnen trouwens ook boeken doen. Op een zolder van de synagoge van Veitshöchheim (bij Würzburg) ontdekte men onlangs onder een houten vloer een enorme collectie religieuze en profane teksten uit de zeventiende tot en met negentiende eeuw. Daaronder waren gebedsboeken, rabbijnse exegeses, rekeningen, sprookjes, historische verhandelingen en andere teksten die een nieuw licht werpen op het joods leven in het Duitsland van vroeger.
Als de tentoonstelling in Bonn iéts leert, dan is het wel dat de archeologie, de speurtocht naar de wereld van vroeger, niet aan tijdvakken gebonden is. Dan fossielen van 390 miljoen jaar oud uit Bundenbach (Rheinland-Pfalz) net zo spannend als piepjonge vondsten uit de Tweede Wereldoorlog. ,,De tendens om onwelgevallige geschiedenis te verdringen of helemaal uit het collectieve geheugen te wissen, is wijd verbreid'', zegt de organisatie van de Bonner Kunsthalle. ,,De beruchte concentratiekampen werden na de oorlog gladgestreken en moeten nu als historische onderzoeksterreinen worden beschouwd.''
Zo heeft de archeologie bijvoorbeeld allerlei vondsten gedaan van dwangarbeiders in Rathenow (Brandenburg), waar een filiaal van concentratiekamp Sachsenhausen lag. Inkervingen van namen en gevangenisnummers in een aluminium doosje vertellen opnieuw over de tijd van toen. Het zojuist gevonden bestek van een dwangarbeider staat in Bonn te kijk, samen met dat van een Russische soldaat, een SS-chauffeur uit de Hitler-bunker in Berlijn, en een klant van het Berlijnse restaurant Lutter & Wegner. Dat is het aardige van opgravingen: ze leggen vriend en vijand netjes naast elkaar.
De tentoonstelling 'Mensen - Zeiten - Räume' over recente archeologische vondsten in Duitsland is te zien in de Kunst- und Ausstellungshalle, Friedrich-Elbert-Allee 4, Bonn, tot en met 24 augustus, dinsdag tot en met zondag van 10.00-19.00 uur.
Een omvangrijk boek 'Archäologie in Deutschland' -400 pagina's, honderden illustraties-, met bijdragen van ruim tachtig wetenschappers, begeleidt de tentoonstelling. Prijs: € 25.