Reacties



[Vorige] [Project 0] [Volgende]

Grafheuvel ANWB-bord van oudheid

De Gelderlander, 280303
De provincie Gelderland gaat grafheuvels uit de oudheid waarvan tien in de gemeente Renkum opknappen. Die lagen vaak langs wegen en fungeerden als ANWB-bord voor reizigers.
Slechts aan donker gekleurd zand is te zien dat er ooit mensen hebben gelegen in de grafheuvels vanaf de jonge steentijd,vanaf omstreeks 2800 voor Christus. Botten en andere dingen die mee zijn gegeven aan de overledenen zijn in de loop der eeuwen verdwenen. "Ze zijn vergaan of meegenomen door verzamelaars", zegt Peter Schut van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek, ROB, die blij is dat Gelderland het project betaalt.
De 155 grafheuvels op een totaal van circa 700 in Gelderland op terreinen van particuliere grondeigenaren worden dit jaar opgeknapt. Vaak weten die grondeigenaren, anders dan natuurorganisaties, niet dat ze een grafmonument op hun grond hebben, en dat is logisch: het zijn vaak alleen bulten zand met veel begroeiing.
Toch zijn ze van belang voor in de grond wroetende archeologen. Grafheuvels kunnen licht werpen op de begraafcultuur en op hoe mensen in die tijd leefden, zegt Schut. "Aan de verkleuring van de aarde kun je zien hoe iemand is begraven, bijvoorbeeld liggend, of gehurkt, zoals toen ook gebeurde." De provincie Gelderland noemt de heuvels een van de kenmerkende cultuurhistorische dragers op de Veluwe.
Schut denkt ook dat de heuvels meer licht kunnen werpen op de nederzettingen van toen, waarover weinig bekend is. "Je ziet bijvoorbeeld grafheuvels in oud-Wolfheze, dat toen, tot de verwoesting van het dorp in de zestiende eeuw, oostelijk lag van de huidige autosnelweg A50. Bij die resten hebben ook oudere nederzettingen gelegen. Maar ze liggen ook langs zandpaden, die als weg werden gebruikt van boerderij tot boerderij. Zo kun je zeggen dat de grafheuvels de ANWB-borden van de oudheid waren. Dat kun je heel goed zien aan de hoge gedeeltes van de Ginkelse Heide. Een ander voorbeeld: bij Epe en Vaassen ligt een heel snoer van grafheuvels, van bijna vijftien kilometer lang."
Volgens Schut dateren de begrafenissen in grafheuvels van net na de hunebedbouwers. Vooral de elite werd in de grafheuvels begraven. De gewone man kreeg toen meestal een plek in eenvoudige kuilen, vermoedt hij.
"In de jonge steentijd rond 2800 voor Christus is er mee begonnen. Toen kreeg een dode vaak giften mee", zegt Schut. "In de bronstijd, vanaf 2000 tot ongeveer 1000 voor Christus werden er vaak familiegrafheuvels gebouwd, heuvels van acht tot vijftien meter doorsnede en variŽrend van een tot drie meter hoog." Volgens Schut was dat veel werk: vaak moesten de bewoners van toen wel honderd kuub zand verzetten voor een graf.
"Later, in de ijzertijd, van 1000 tot 700 werden vaak weer graven voor een persoon gebouwd en werden doden meestal gecremeerd. Die kwamen dan in urnen terecht, die ook weer in een kleinere grafheuvel werden geplaatst. Het gebruik van een echte grafheuvel heeft dus eeuwen lang bestaan. Het heeft er onder meer mee te maken dat de ontwikkelingen in die tijd niet zo snel gingen als tegenwoordig."
De toestand van de Gelderse particuliere grafheuvels wordt als slecht gezien. Er zitten konijnenholen die opgevuld moeten worden. De begroeiing moet worden bijgewerkt, want als er een boom omwaait, neemt de kluit een stuk aarde mee. Dat is de reden dat de provincie negentigduizend euro in de Gelderse grafheuvels steekt. Daarvan worden onder meer de grafheuvels bij Quadenoord, in Renkum, bij Kabeljauw in Doorwerth en bij Kievitsdel aangepakt, dat zijn er in totaal tien.
Wanneer de werkzaamheden gaan gebeuren, is nog niet bekend. Want om aan de bulten zand te werken, is toestemming nodig van de gemeente, de provincie en de minister. Het duurt dus nog even voordat de werkzaamheden beginnen. Verwacht wordt wel dat dat dit jaar is.


Reacties

naam

email

website

Je reactie:

gegevens onthouden   gegegevens vergeten

   

[html toegestaan]