Reacties



[Vorige] [Project 0] [Volgende]

Veluwse Grafheuvels

Veluwe op zoek naar prehistorie
Apeldoornse Courant
Door de aanwezigheid van talloze grafheuvels en andere archeologische monumenten kan de Veluwe zich ontwikkelen als een bestemming voor cultuurtoerisme. Deze monumenten uit de prehistorie krijgen steeds meer waardering en aandacht.
De Veluwe biedt veel meer dan alleen natuurschoon, vertelt provinciaal archeoloog F.de Roode van de provincie Gelderland. ‘De Veluwe is in Nederland echt een topgebied voor archeologen, dat verhoudingsgewijs nog weinig is onderzocht.‘ Zo kent de Veluwe honderden grafheuvels. Op sommige plekken liggen zelfs meer grafheuvels bij elkaar dan waar dan ook in Nederland.
Het grote publiek weet nog maar weinig over die bijzondere prehistorische geschiedenis van de Veluwe. ‘Dat is jammer. Daarom willen we het verhaal en de geschiedenis van dit landschap overbrengen aan de talrijke bezoekers van de Veluwe,‘ vertelt De Roode.
In opdracht van de provincie Gelderland heeft adviesbureau Raap een beeld geschetst van de archeologische kwaliteiten van de Veluwe. Ook wordt een kaart gemaakt waarop archeologische monumenten te zien zijn. De provincie hoopt uiteindelijk gebieden aan te wijzen waar de archeologie een belangrijke rol krijgt, zoals het Uddelermeer en omgeving en de Ermelosche Heide.
De archeologen zijn zuinig op de grafheuvels, want ze herbergen een schat aan informatie. ‘Ze zijn de enige informatiebron over deze periode,‘ legt De Roode uit. De archeologen proberen te achterhalen hoe de Veluwenaren zo‘n vijfduizend jaar geleden hebben geleefd. Daarbij zoeken ze vooral naar de samenhang tussen de sporen van nederzettingen, grafheuvels en beekdalen. Het vermoeden bestaat dat de Veluwenaren van toen aan de randen van het Veluwemassief woonden, maar nederzettingen zijn nog niet gevonden.
In de afgelopen jaren zijn al enkele maatregelen genomen om de grafheuvels onder de aandacht te brengen bij recreanten. De Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) heeft twee jaar geleden samen met de grote eigenaren van natuurterreinen een fietsroute uitgezet langs grafheuvels in Nunspeet. Ook is in Vierhouten een replica aangelegd van een prehistorische grafheuvel. De archeologische fietsroutes zijn populair. ‘We merken dat de boekjes goed worden verkocht,‘ vertelt ROB-voorlichter D.Muller. Hij signaleert een toenemende belangstelling voor grafheuvels. ‘Het zijn hele zichtbare monumenten. We doen er ook alles aan om ze zichtbaar te maken voor het publiek. We zetten er niet meer alleen een bordje met ‘monument‘ bij. Het verhaal erbij, het antwoord op de vraag ‘Wie leefden daar nou?‘. Dat spreekt tot de verbeelding.‘


Heuvels zijn archeologische schatkamers
Apeldoornse Courant
Grafheuvels, het zijn de pyramides van de Veluwe. De Noordwest-Veluwe heeft honderden van deze kleinere en grotere pukkeltjes die net boven het landschap uitsteken of verborgen liggen in het bos.
De omgeving van Ermelo lijkt bezaaid te zijn met deze door onze voorouders gemaakte heuvels. Op de Ermelosche Heide alleen al staan veertig grafheuvels. Ook op de Groevenbeekse hei ligt een rij heuvels en enkele huizen aan de Retiefstraat zijn zelfs op grafheuvels gebouwd.
In het bos vlakbij Drie ligt een aantal inmiddels kaal gekapte heuvels. In een donker dennenbos zien de heuvels er sinister uit. Onder de vele grondlagen liggen misschien wel de skeletten van bewoners van de Veluwse zandgronden.
‘Voer voor mythes en enge verhalen,‘ vindt amateur- archeoloog Henk Stuurman. De Harderwijker kan zich nog goed herinneren hoe de eerste gerenoveerde grafheuvel een paar jaar geleden door de burgemeester werd geopend. ‘Na de opening op een warme avond in juni brak er een enorm onweer uit. De mist hing toen rond de grafheuvels, terwijl de bliksem uit de hemel neerdaalde. Het leek net of Wodan zijn stem liet horen.‘
Volgens Stuurman is het van groot belang dat de heuvels gerenoveerd en beschermd worden. ‘Het zijn de archeologische schatkamers van de Veluwe. De heuvels werden ruim vierduizend jaar geleden gebruikt als begraafplaats.‘
‘De meeste kostbaarheden zijn in de 18e eeuw al uit de heuvels geroofd, maar toch bevatten de heuvels nog steeds een schat aan informatie. Elke potscherf kan nog een aanwijzing geven over de leefwijze en gewoonten van de Veluwse bevolking uit die tijd.‘
Stuurman is veldwerkcoördinator van de Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland (AWN), de overkoepelende organisatie voor amateur-archeologen. ‘Wij worden wel eens de ogen en oren van de professionele archeologie genoemd,‘ vertelt Stuurman. ‘De ‘‘echte‘‘ archeologen hebben weinig tijd om alle archeologische vondsten bij te houden. Wij registreren de monumenten en vondsten hier in de regio en geven deze informatie door aan de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek. De AWN mag zelf ook graven naar vondsten.‘
Jammer genoeg worden veel archeologische vondsten verpest door een modern soort schatgravers. ‘Er zijn veel mensen in Nederland die ook op zoek zijn naar oude en waardevolle voorwerpen,‘ vertelt Stuurman. ‘Deze schatgravers zijn uitgerust met metaaldetectoren en zijn alleen op zoek naar spullen die geld opleveren. Maar als zij iets vinden, kunnen archeologen er later niets meer mee. Wat voor de schatgravers waardeloze dingen zijn, zoals stenen gebruiksvoorwerpen, gooien ze weg. Door hun gegraaf kunnen archeologen later niet meer achterhalen uit welke grondlaag scherven komen. En juist die grondlaag vertelt uit welke tijd de voorwerpen stammen. Wat deze schatgravers doen is op het randje van illegaliteit, maar wij kunnen er niets aan doen.‘
De ROB doet in ieder geval zijn uiterste best om de grafheuvels te beschermen tegen schatgravers. ‘Alle gevonden grafheuvels worden rijksmonument en zijn daardoor beschermd,‘ vertelt Stuurman.
‘Daarnaast kapt het Landschapsbeheer Gelderland alle bomen die op grafheuvels staan. Dit is niet alleen om de heuvels beter zichtbaar te maken, maar ook om ze te beschermen. Boomwortels veranderen namelijk de grondstructuur. Daardoor raken de grondlagen door elkaar en is moeilijker te achterhalen uit welke tijd sommige voorwerpen komen.‘
Er is nog een ‘modern gevaar‘ dat de heuvels bedreigd. ‘Mountainbikers en motorcrossers, ze slopen de hele boel,‘ klaagt Stuurman. ‘Sommige paden lopen dwars over de grafheuvel. Door hun gecross slijt de heuvel en als het doorgaat blijft er niets van over.‘
Stuurman vermoedt dat er nog veel meer grafheuvels in deze regio liggen dan tot nu toe ontdekt zijn. ‘Maar sommige zijn heel erg moeilijk te vinden en zijn niet hoger dan een meter. Maar elke grafheuvel vertelt weer zijn eigen verhaalen moet bewaard worden.‘


Reacties

naam

email

website

Je reactie:

gegevens onthouden   gegegevens vergeten

   

[html toegestaan]